Mit o Dedalu i Talosie


Parantela Dedala jest sporna. Niektórzy wymieniają jako jego matkę Alkippe, inni Merope, a jeszcze inni Ifinoe. Każdy daje mu innego ojca, chociaż wszyscy zgodni są co do tego, że pochodził z ateńskiego domu panującego wywodzącego się rzekomo od Erechteusa. Był znakomitym kowalem, a sztuki tej nauczyła go sama Atena.


Jeden z uczniów, Talos, syn jego siostry Polikasty, już w dwunastym roku życia prześcignął swego mistrza w sztuce kowalskiej. Pewnego dnia Talos znalazł przypadkiem szczękę węża lub też, jak twierdzą niektórzy, promień ciernisty ryby. Kiedy się przekonał, że można za pomocą takiego narzędzia przepiłować patyk, skopiował je w żelazie i w ten sposób wynalazł piłę. Ten wynalazek i inne podobne, jak na przykład koło garncarskie i cyrkiel, zapewniły mu wielką sławę w Atenach, a Dedal, który utrzymywał, że sam wynalazł piłę, wkrótce stał się nieznośnie zazdrosny.z Zaprowadził Talosa na dach świątyni Ateny na Akropolu, by pokazać mu pewne odległe widoki, i niespodziewanie strącił go w dół. Nie wyrządziłby jednak mimo zawiści żadnej krzywdy Talosowi, gdyby nie podejrzewał go o kazirodczy stosunek z własną matką Polikastą. Po tym uczynku Dedal pośpiesznie zbiegł ku podnóżom góry, wrzucił zwłoki Talosa do wora i zamierzał pochować je w tajemnicy. Zapytywany przez przechodniów odpowiadał, że zabrał do wora nieżywego węża, jak tego wymagało prawo - co zresztą nie odbiegało zupełnie od prawdy, jako że Talos był Erechteidą - ale ślady krwi na worku doprowadziły do wykrycia jego zbrodni, i Areopag skazał go na wygnanie. Wedle innej relacji Dedal uciekł przed rozprawą.


Dusza Talosa - którego niektórzy nazywają Kalosem, Kirkinosem lub Tantalem - uleciała w postaci przepiórki, natomiast ciało pochowane zostało w miejscu, gdzie spadł. Polikasta na wieść o jego śmierci powiesiła się, Ateńczycy zaś wystawili jej sanktuarium w pobliżu Akropolu.


Dedal znalazł azyl w jednym z demosów attyckich, którego mieszkańcy nazywają się po nim Dedalidami. Potem przeniósł się do Knossos na Krecie, powitany życzliwie jako fachowy rzemieślnik przez króla Minosa. Żył tam spokojnie, ciesząc się wielkimi łaskami, do chwili kiedy Minos, dowiedziawszy się, że pomógł Pazyfae parzyć się z białym bykiem Posejdona, zamknął go wraz z synem Ikarem w labiryncie. Matką Ikara była Naukrate, jedna z niewolnic Minosa. Pazyfae uwolniła ich obu.


Niełatwo było jednak uciec z Krety, ponieważ wszystkich statków Minosa strzegły straże wojskowe, a sam Minos ofiarował wysoką nagrodę za schwytanie zbiega. Dedal jednak sporządził dla siebie i dla Ikara skrzydła, w których lotki były związane nićmi, natomiast mniejsze pióra przylepione woskiem. Po umocowaniu pary skrzydeł przeznaczonej dla Ikara powiedział ze łzami w oczach:
- Uważaj, mój synu! Nie leć zbyt wysoko, by słońce nie stopiło wosku, i nie szybuj zbyt nisko, by fale morskie nie zmoczyły piór.
- Po czym nałożył własne skrzydła i odlecieli.
- Trzymaj się mnie - zawołał - nie szukaj własnej drogi!
Odlecieli na północny zachód od wyspy, wymachując skrzydłami, a rybacy, pasterze i rolnicy, patrząc w górę, myśleli, że to bogowie.



Szybowali, pozostawiając za sobą po lewej ręce Naksos, Delos i Paros, po prawej Lebintos i Kalymne. Wtem Ikar, niepomny na rady ojca, zaczął wzbijać się ku słońcu uradowany nośnością wielkich skrzydeł. Po pewnym czasie, gdy Dedal się obejrzał, nie mógł nigdzie dostrzec Ikara, ale na falach unosiły się pióra. Gorące promienie słoneczne stopiły wosk, a Ikar spadł do morza i utonął. Dedal krążył nad tym miejscem, dopóki ciało nie wypłynęło na powierzchnię, po czym przeniósł je na pobliską wyspę, zwaną obecnie Ikarią, i tam je pochował. Na skalnym dębie siedziała przepiórka, przyglądając się i szczebiocąc wesoło - była to dusza jego siostry Polikasty radująca się zemstą. Od wyspy wzięło nazwę otaczające ją morze.


Niektórzy jednak, nie dając wiary opowieści, twierdzą, że Dedal uciekł z Krety na statku dostarczonym przez Pazyfae i że po drodze na Sycylię, kiedy mieli zejść na ląd na małej wysepce, Ikar wpadł do morza i utonął. Dodają jeszcze, że to Herakles pochował Ikara, wdzięczny zaś Dedal zrobił w Pizie jego posąg naturalnej wielkości tak podobny, że Herakles uległ złudzeniu i myśląc, że to rywal, kamieniem rozbił rzeźbę. Inni jeszcze twierdzą, że Dedal wynalazł żagle, a nie skrzydła, by wyprzedzić galery Minosa, i że Ikar, nieostrożnie obchodząc się ze sterem, utonął, gdy statek się przewrócił.


Dedal poleciał na zachód i po wylądowaniu w Kumaj w pobliżu Neapolu poświęcił swe skrzydła Apollinowi i wybudował mu świątynię o dachu ze złota. Następnie odwiedził Kamikos na Sycylii, gdzie podejmowany był gościnnie przez króla Kokalosa, i zamieszkał wśród Sycylijczyków. Cieszył się wielką sławą i wzniósł tam wiele pięknych budowli.


Tymczasem Minos wystawił wielką flotę i wyruszył na poszukiwanie Dedala. Zabrał ze sobą muszlę Trytona, ofiarowując nagrodę każdemu, kto przewlecze przez nią nić, wiedział bowiem, że tylko Dedal potrafi tego dokonać: Po przybyciu do Kamikos Minos wręczył muszlę Kokalosowi, który podjął się postawionego zadania. Zgodnie z przewidywaniami Dedal znalazł sposób nawleczenia muszli. Przywiązał nić pajęczą do mrówki, wywiercił otwór u szczytu muszli i zwabił mrówkę do środka, smarując brzegi otworu miodem. Po czym związał z nicią pajęczą nić lnianą i tę również przewlekł przez muszlę. Kokalos zwrócił przewleczoną muszlę, domagając się nagrody, a Minos, upewniwszy się, że odnalazł wreszcie kryjówkę Dedala, zażądał, by Kokalos go wydał. Nie chciały się jednak na to zgodzić córki Kokalosa, którym Dedal robił piękne zabawki; przy ich pomocy uknuł Dedal spisek. Przeprowadził rurę przez sufit łazienki, polewając wrzątkiem, lub jak mówią inni, smołą Minosa gnuśniejącego w ciepłej kąpieli. Kokalos, który był może wtajemniczony w spisek, zwrócił Kreteńczykom zwłoki ich króla, tłumacząc, że Minos potknął się o dywan i wpadł do kotła z wrzącą wodą.


Dworzanie pochowali Minosa z wielkimi ceremoniami, a Zeus mianował go jednym z sędziów zmarłych w Tartarze wraz z jego bratem Radamantysem i jego wrogiem Ajakosem. Grobowiec Minosa stanął pośrodku świątyni Afrodyty w Kamikos i przez wiele stuleci czcili go tam Sycylijczycy, którzy licznie przybywali, by modlić się do Afrodyty. W końcu Teron, tyran Akragas, zwrócił jego kości Krecie.



Po śmierci Minosa wśród Kreteńczyków zapanowało całkowite zamieszanie, ponieważ główny trzon floty został spalony przez Sycylijczyków. Część załóg, które musiały pozostać za morzem, wybudowała miasto Minoa w pobliżu brzegu, na którym wylądowała, inni miasto Hyria w Messapu, jeszcze inni pomaszerowali ku środkowi wyspy i tam umocnili wzgórze, które później przekształciło się w miasto Enguos, nazwane tak od pobliskiego źródła. Wystawili tam Świątynię Matek, które nadal, tak jak w ojczystej Krecie, obdarzali głęboką czcią.



Źródło:

• Robert Graves - Mity Greckie





Komentarze:


{Komentarze zostaną dodane wkrótce}




Jeśli masz trochę czasu i chciałbyś wesprzeć mnie w utrzymaniu strony CiekawaMitologia.pl, zapraszam do zrzutki:




Więcej:

Zeus

Zeus jest olimpijskim bogiem nieba i grzmotów, królem wszystkich innych bogów i ludzi, a zatem główną...

Posejdon

Posejdon jest gwałtownym i bezlitosnym bogiem morza. Jeden z Dwunastu Olimpijczyków, obawiał się...

Hefajstos

Hefajstos jest bogiem kowali i ognia. Nazywany „niebiańskim rzemieślnikiem”, był także związany z innymi zawodami...

Atena

Nazwa Ateny jest ściśle związana z nazwą miasta Ateny. Starożytni Grecy debatowali, czy otrzymała...

Artemida

Artemida jest olimpijską boginią polowania, księżyca i czystości; z czasem związała się również z porodem i...

Apollo

Apollo był bogiem wielu rzeczy, co czyni go jednym z ważniejszych bogów w mitologii greckiej. Był...

Tajemnice Piramidy Cheopsa

Budowniczowie wyrównali teren, a na jego środku umieścili potężny...

Czytaj dalej

Jowisz

Najwyższe bóstwo rzymskiej religii, potężny Jowisz był bogiem nieba i grzmotów, którego symbolami były dąb...

Neptun

Neptun był rzymskim bogiem wód i mórz, który kontrolował wiatry i burze. Znany również jako Neptunus Equester, był...

Ceres

Rzymska bogini płodności i rolnictwa, była patronką rolników i obrońcą plebejczyków. Była...

Westa

Bogini ogniska i domu, Westa była rzymskim bóstwem, które symbolizowało wiarę, rodzinę i porządek domowy...

Wenus

Wenus była rzymską boginią miłości, opieki matczynej, rozmnażania seksualnego i pożądania erotycznego...

Diana

Diana była rzymską boginią polowania, dziewiczej przyrody i zamieszkujących ją zwierząt. Unikając...

Struktura armii Rzymskiej

Armia rzymska dzieliła sie na dwa główne typy żołnierzy...

Czytaj dalej