Dziewiąta praca Heraklesa : Przepaska Hippolity


Dziewiątą pracą Heraklesa było zdobycie dla Admete, córki Eurysteusa, złotej przepaski Aresa, którą nosiła królowa Amazonek Hippolita. Z jednym okrętem lub też, jak twierdzą niektórzy, z dziewięcioma, wyruszył Herakles ku rzece Termodont w towarzystwie ochotników, wśród których byli Jolaos, Telamon z Eginy, Peleus z Jolkos i, według niektórych wersji, Tezeusz.


Amazonki były córkami Aresa i najady Harmonii. Przyszły na świat w wąwozach frygijskiej Akmonu; niektórzy jednak sądzą, że matką ich była Afrodyta lub Otrere, córka Aresa. Początkowo mieszkały nad rzeką Amazonką nazwaną teraz imieniem Tanaisa, syna Amazonki Lizyppe, który obraził Afrodytę, gardząc małżeństwem i miłując wojnę. Bogini, mszcząc się, spowodowała, że zakochał się w swej matce; ale Tanais wolał utopić się w rzece, niż dać upust kazirodczej namiętności. Lizyppe, aby uniknąć wyrzutów jego ducha, poprowadziła swe córki wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego do równiny nad rzeką Termodont, na której wznoszą się wysokie góry Amazonek. Tutaj utworzyły one trzy plemiona, a każde z nich założyło miasto.


Podówczas, jak i teraz, Amazonki uznawały pochodzenie jedynie ze strony matki, Lizyppe zaś ustanowiła prawo nakazujące mężczyznom wykonywanie wszelkich prac gospodarczych - kobiety natomiast walczyły i rządziły. Nowo narodzonym chłopcom łamano ręce i nogi, by nie mogli wojować i podróżować. Zwyrodniałe niewiasty, przez Scytów zwane Ojorpatami, nie miały poszanowania dla zasad sprawiedliwości i przyzwoitości, słynęły natomiast z wojowniczości i pierwsze użyły w walce kawalerii. Uzbrojone w łuki z brązu i krótkie tarcze w kształcie półksiężyca, nosiły hełmy, szaty i przepaski robione ze skór dzikich zwierząt. Lizyppe zginęła w bitwie, przedtem jednak wybudowała wielkie miasto Temiskyrę i podbiła wszystkie plemiona aż po rzekę Tanais. Łupy zdobyte na wyprawach zużyła na wznoszenie świątyń Aresowi i Artemidzie Tauropolskiej, której kult ustanowiła. Jej potomkowie rozszerzyli imperium Amazonek na zachód, poza rzekę Tanais aż do Tracji, na południowym zaś wybrzeżu Amazonki dotarły w kierunku zachodnim poprzez Termodont do Frygii. Trzy słynne królowe Amazonek, Marpesja, Lampado i Hippo, podbiły znaczną część Azji Mniejszej i Syrii i założyły miasta Efez, Smyrnę, Kyrene i Myrine. Dziełem Amazonek są również miasta Tiba i Synope.


W Efezie pod bukiem ustawiły wizerunek Artemidy, przy którym Hippo składała ofiary. Po złożeniu ofiar jej towarzyszki wykonywały najpierw taniec tarczy, a potem taniec wirowy, potrząsając kołczanami i zgodnie wybijając takt przy akompaniamencie piszczałek: Atena nie wynalazła jeszcze fletu. Świątynia Artemidy Efezyjskiej wybudowana później wokół tego posągu przewyższała swą wspaniałością nawet świątynię Apollina w Delfach i była jednym z siedmiu cudów świata. Otaczały ją dwie rzeki; obie nosiły nazwę Selenos i płynęły w przeciwnych kierunkach. Podczas tej właśnie wyprawy Amazonki zdobyły Troję. W tym czasie Priam był jeszcze dzieckiem. Część oddziałów Amazonek wróciła z bogatymi łupami, reszta zaś pozostała, by umocnić swą władzę w Azji Mniejszej, ale wypędziły je plemiona barbarzyńskie, które zawarły między sobą sojusz, i wtedy to straciły Amazonki swą królową Marpesję.


Kiedy Herakles przybył do Amazonek, wszystkie już powróciły nad rzekę Termodont, a nad ich trzema miastami sprawowały rządy Hippolita, Antiope i Melanippe. Po drodze zatrzymał się Herakles na wyspie Paros, słynącej z marmurów, którą król Radamantys pozostawił w spuściźnie niejakiemu Alkajosowi, synowi Androgeusa; ale na wyspie osiedliło się również czterech synów Minosa: Eurymedont, Chryzes, Nefalion i Filolaos. Gdy kilku członków załogi Heraklesa wyszło na brzeg po wodę, zamordowali ich synowie Minosa. Rozgniewany Herakles zabił wszystkich czterech i tak dopiekł mieszkańcom Paros, że wysłali posłów, ofiarując mu dwóch mężczyzn według jego uznania jako niewolników, co miało stanowić odszkodowanie za śmierć żeglarzy. Herakles, usatysfakcjonowany, przystał na propozycję, przerwał oblężenie i wybrał króla Alkajosa i jego brata Stenelosa, których zabrał na okręt. Potem popłynął przez Hellespont i Bosfor do Mariandyny w Myzji, gdzie podejmował go król Likos Paflagończyk, syn Daskylosa i wnuk Tantala. W zamian za gościnę Herakles wsparł Likonosa w wojnie przeciw Bebrykejczykom, zabijając wielu, w tym króla Mygdona, brata Amykosa, oraz odebrał Bebrykejczykom znaczne połacie terytorium paflagońskiego. Przywrócił je Likosowi, ten zaś nazwał te ziemie na jego cześć Herakleją. Herakleję skolonizowali później Megarejczycy i Tanagryjczycy, posłuszni radzie Pytii z Delf, która kazała im założyć kolonię na brzegu Morza Czarnego, w okolicy poświęconej Heraklesowi.


Po przybyciu do ujścia rzeki Termodont Herakles stanął na kotwicy w porcie Temiskyra. Odwiedziła go tam Hippolita, skuszona jego muskularnym ciałem, i ofiarowała mu jako dar miłosny przepaskę Aresa. Tymczasem Hera, przebrana za Amazonkę, krążyła po okolicy, rozpuszczając plotkę, że Herakles chce uprowadzić Hippolitę. Podniecone bitne niewiasty dosiadły koni i ruszyły do ataku na okręt. Herakles, podejrzewając zdradę, zabił Hippolitę, zdjął jej przepaskę, zabrał topór i resztę broni i przygotował się do obrony. Zabił po kolei wszystkie Amazonki dowodzące oddziałami i po wielkiej rzezi zmusił je do ucieczki.


Niektórzy jednak twierdzą, że Melanippe wpadła w zasadzkę, a Hippolita wykupiła ją za cenę przepaski, czy też odwrotnie, lub że Tezeusz wziął do niewoli Hippolitę, oddał przepaskę Heraklesowi, w zamian za co otrzymał pozwolenie zatrzymania Antiope jako niewolnicy. Inna wersja głosi, że Hippolita nie chciała oddać przepaski Heraklesowi, wobec czego stoczyli walną bitwę. Herakles strącił Hippolitę z konia i stanął nad nią z pałką w ręce, ona wolała jednak zginąć niż się poddać. Opowiadają nawet, że przepaska należała do jednej z córek sturękiego Briareusa.


Powróciwszy z Temiskyry, udał się Herakles ponownie do Mariandyny, gdzie wziął udział w igrzyskach pogrzebowych ku czci Priolasa, brata króla Likosa, którego zabili Myzejczycy i po którym dotąd śpiewają pieśni żałobne. Herakles wystąpił w zawodach bokserskich przeciw mariandyńskiemu championowi Titiasowi, wybił mu wszystkie zęby i zabił ciosem w skroń. Żałował tego i dowiódł swej skruchy, podbijając Myzejczyków i Frygijczyków dla Daskylosa. Zagarnął również ziemie Bityńczyków aż po ujście rzeki Rebas i szczyt góry Kolone, przywłaszczając sobie ich królestwo. Paflagończycy Pelopsa poddali mu się dobrowolnie. Ledwie jednak Herakles wyjechał, a już Bebrykejczycy pod wodzą Amykosa, syna Posejdona, ponownie zagrabili ziemie Likosa, rozszerzając swe granice po rzekę Hypios.


Płynąc stamtąd do Troi, uratował Herakles Hezjone od morskiego potwora, po czym pożeglował dalej, do Ajnos w Tracji, gdzie podejmował go Poltys, a kiedy już miał z powrotem wyruszyć w morze, poraził strzałą i zabił na ajnońskim brzegu bezczelnego brata Poltysa, Sarpedona, syna Posejdona. Następnie podbił Traków, którzy osiedlili się na Tazos, wyspę zaś podarował synom Androgeusa, których przywiózł z Paros. W Toronie wyzwali go na zapasy Poligonos i Telegonos, synowie Proteusza. Zabił obu.


Powróciwszy wreszcie do Myken, wręczył Eurysteusowi przepaskę, ten zaś dał ją Admete. Pozostałe łupy rozdzielił następująco: bogate szaty ofiarował świątyni Apollina w Delfach, królowej Omfale zaś dał topór Hippolity, który włączyła do regaliów królów lidyjskich. W końcu topór ów znalazł się w karyjskiej świątyni Zeusa Labradyjskiego, umieszczony w dłoni boskiego posągu.


Amazonki można jeszcze spotkać w Albanu, w pobliżu Kolchidy, dokąd wypędzono je z Temiskyry równocześnie z ich sąsiadami Gargareńczykami. Kiedy oba ludy dotarły bezpiecznie w Góry Albańskie, rozdzieliły się na dwie grupy - Amazonki osiadły u stóp Gór Kaukaskich nad rzeką Mermodas, Gargareńczycy zaś tuż obok na północy. Każdej wiosny, w określony dzień, spotykają się na szczycie góry rozgraniczającej ich ziemie grupy młodych Amazonek i młodych Gargareńczyków. Wspólnie składają ofiary i spędzają razem dwa miesiące, używając sobie rozpustnie pod osłoną nocy. Gdy tylko Amazonka stwierdzi, że jest w ciąży, wraca natychmiast do domu. Wszystkie urodzone dziewczynki zostają Amazonkami, chłopców zaś odsyła się Gargareńczykom, którzy nie mając sposobu ustalenia ich ojcostwa, rozsyłają ich po chatach w drodze losowania. Niedawno królowa Amazonek Minytyja wyruszyła ze swego albańskiego dworu, by spotkać się z Aleksandrem Wielkim w nawiedzanej przez tygrysy Hyrkanii. Spędziła trzynaście dni w jego towarzystwie, spodziewając się, że będzie miała od niego potomka, ale wkrótce po tym zmarła bezdzietnie.



Należy odróżniać Amazonki znad Morza Czarnego od libijskich sojuszniczek Dionizosa, które niegdyś zamieszkiwały Hesperę, wyspę na jeziorze Tritonis, tak bogatą w owocodajne drzewa, owce i kozy, że mieszkańcy nie potrzebowali zajmować się uprawą roli. Po zagarnięciu wszystkich miast wyspy, z wyjątkiem świętego miasta Mene, siedziby etiopskich zjadaczy ryb (którzy trudnią się wydobywaniem szmaragdów, rubinów, topazów i sardów), pokonały one sąsiednich Libijczyków i nomadów i założyły wielkie miasto Chersonez, nazwane tak, ponieważ leżało na półwyspie.l' Z tej bazy napadły Atlantydów, najbardziej cywilizowany naród na zachód od Nilu, których stolica znajduje się na atlantyckiej wyspie Kerne. Myrine, królowa Amazonek, zebrała armię liczącą trzydzieści tysięcy kawalerii i trzy tysiące piechoty. Wszystkie były uzbrojone w łuki, z których podczas odwrotu celnie raziły prześladowców, a ciała chroniły skórami zdartymi z niewiarygodnie olbrzymich węży libijskich.


Myrine wdarła się do kraju Atlantydów, zadała im zdecydowaną klęskę i dotarłszy do Kerne, zdobyła miasto; następnie wszystkich mężczyzn wycięła w pień, kobiety i dzieci wzięła do niewoli, mury miasta zaś zburzyła. Kiedy pozostali Atlantydzi się poddali, postąpiła z nimi uczciwie; zawarła sojusz przyjaźni i jako rekompensatę za zburzone Kerne wybudowała nowe miasto Myrine, gdzie osiedliła wziętych do niewoli i tych wszystkich, którzy chcieli tam zamieszkać. Ponieważ Atlantydzi zaofiarowali się, że będą składać jej cześć boską, chroniła ich przed sąsiadującym z nimi plemieniem Gorgonów, z których wielu zabiła w walnej bitwie, a nie mniej niż trzy tysiące wzięła do niewoli. Owej nocy, jednak kiedy Amazonki urządziły ucztę zwycięstwa, jeńcy wykradli miecze i na dany znak główne siły Gorgonów, które zebrały się i ukrły w lesie dębowym, natarły ze wszystkich stron i dokonały masakry stronników Myrine.


Sama Myrine uciekła - ci zaś, którzy zginęli, leżą pod trzema olbrzymimi kopcami nadal zwanymi Kopcami Amazonek - i przemierzywszy prawie całą Libię, wkroczyła do Egiptu z nową armią. Zaprzyjaźniła się tam z królem Horusem, synem Izydy, i rozpoczęła najazd na Arabię. Niektórzy utrzymują, że to właśnie Amazonki libijskie, a nie Amazonki znad Morza Czarnego, podbiły Azję Mniejszą, i że Myrine po wybraniu najodpowiedniejszego miejsca dla swego nowego imperium założyła szereg miast na wybrzeżu między innymi Myrine, Kyme, Pitane, Priene i inne w głębi lądu. Podbiła również wiele wysp egejskich, a przede wszystkim Lesbos, gdzie wybudowała miasto Mitylene, nazwane imieniem jej siostry, która dzieliła z nią trudy kampanii. Myrine była jeszcze zajęta podbojem wysp, kiedy burza zaskoczyła jej flotę, ale Matka Bogów wyprowadziła bezpiecznie wszystkie okręty do Samotraki, podówczas jeszcze nie zaludnionej, Myrine zaś poświęciła jej tę wyspę, stawiając ołtarze i składając wspaniałe ofiary.


Myrine przebyła następnie morze i wstąpiła na kontynent tracki, gdzie król Mopsos i jego sojusznik Scyta Sipylos pobili ją w otwartej walce, w której zresztą zginęła. Armia Amazonek nigdy już nie pozbierała się po tym niepowodzeniu; niedobitki jej po stratach poniesionych w częstych potyczkach z Trakami wycofały się do Libu.



Źródło:

• Robert Graves - Mity Greckie





Komentarze:


{Komentarze zostaną dodane wkrótce}




Jeśli masz trochę czasu i chciałbyś wesprzeć mnie w utrzymaniu strony CiekawaMitologia.pl, zapraszam do zrzutki:




Więcej:

Zeus

Zeus jest olimpijskim bogiem nieba i grzmotów, królem wszystkich innych bogów i ludzi, a zatem główną...

Posejdon

Posejdon jest gwałtownym i bezlitosnym bogiem morza. Jeden z Dwunastu Olimpijczyków, obawiał się...

Hefajstos

Hefajstos jest bogiem kowali i ognia. Nazywany „niebiańskim rzemieślnikiem”, był także związany z innymi zawodami...

Atena

Nazwa Ateny jest ściśle związana z nazwą miasta Ateny. Starożytni Grecy debatowali, czy otrzymała...

Artemida

Artemida jest olimpijską boginią polowania, księżyca i czystości; z czasem związała się również z porodem i...

Apollo

Apollo był bogiem wielu rzeczy, co czyni go jednym z ważniejszych bogów w mitologii greckiej. Był...

Tajemnice Piramidy Cheopsa

Budowniczowie wyrównali teren, a na jego środku umieścili potężny...

Czytaj dalej

Jowisz

Najwyższe bóstwo rzymskiej religii, potężny Jowisz był bogiem nieba i grzmotów, którego symbolami były dąb...

Neptun

Neptun był rzymskim bogiem wód i mórz, który kontrolował wiatry i burze. Znany również jako Neptunus Equester, był...

Ceres

Rzymska bogini płodności i rolnictwa, była patronką rolników i obrońcą plebejczyków. Była...

Westa

Bogini ogniska i domu, Westa była rzymskim bóstwem, które symbolizowało wiarę, rodzinę i porządek domowy...

Wenus

Wenus była rzymską boginią miłości, opieki matczynej, rozmnażania seksualnego i pożądania erotycznego...

Diana

Diana była rzymską boginią polowania, dziewiczej przyrody i zamieszkujących ją zwierząt. Unikając...

Struktura armii Rzymskiej

Armia rzymska dzieliła sie na dwa główne typy żołnierzy...

Czytaj dalej