Dziewięć lat wojny


Nie ma jednomyślności w ustaleniu terminu wysłania posłów greckich do Priama z żądaniem zwrotu Heleny i własności Menelaosa. Niektórzy twierdzą, że było to wkrótce po wylądowaniu wyprawy w Troadzie, inni, że zanim okręty zebrały się w Aulidzie, powszechnie uważa się jednak, że posłowie: Menelaos, Odyseusz i Palamedes, wyruszyli z Tenedos. Trojanie postanowili zatrzymać Helenę i zamordowaliby wszystkich trzech, gdyby tego haniebnego występku nie zabronił Antenor, w którego domu się zatrzymali.


Greków rozgniewał opór. Wyruszyli więc z Tenedos i przybili do brzegu w pobliżu Troi, tak że widziano ich z miasta. Trojanie natychmiast ruszyli ławą ku morzu, by odepchnąć najeźdźców gradem kamieni. Ci zaś się wahali - nawet Achilles, ostrzeżony przez Tetydę, iż pierwszy, który stanie na lądzie, będzie pierwszym, który zginie. Wyskoczył wtedy na brzeg Protesilaos, zabił wielu Trojan, po czym zginął z ręki Hektora. Może był to Euforbos lub Achates, przyjaciel Eneasza.


Ów Protesilaos, wuj Filoktetesa i syn Ifiklosa, którego Melampos wyleczył z impotencji, zwany był Jolaosem, ale otrzymał nowe imię w związku z okolicznościami, w których zginął. Leży pochowany na Chersonezie Trackim, w pobliżu miasta Elajos, gdzie oddają mu obecnie cześć boską. Wysokie wiązy zasadzone przez nimfy stoją w jego gaju i ocieniają grób. Gałęzie zwrócone w stronę Troi wcześnie puszczają liście, ale szybko je tracą; te natomiast, które znajdują się po przeciwnej stronie, są zielone nawet w zimie. Wiązy owe usychają, gdy osiągają taką wysokość, że człowiek, który wdrapie się na górne gałęzie, może zobaczyć Troję, ale z korzeni wyrastają nowe pędy.


Laodamia, żona Protesilaosa, córka Akastosa (niektórzy nazywają ją Polidorą, córką Meleagra), tak dotkliwie odczuwała samotność, że kiedy mąż popłynął do Troi, sprawiła sobie posąg z brązu czy wosku przedstawiający Protesilaosa i położyła go w swym łóżku. Niewielka to jednak była pociecha, kiedy przyszły wieści o śmierci małżonka, błagała bogów, by zlitowali się nad nią i pozwolili mu odwiedzić ją, chociażby na trzy godziny. Wszechmocny Zeus spełnił prośbę Laodamii, a Hermes sprowadził ducha Protesilaosa z Tartaru, by ożywił posąg. Przemawiając ustami figury Protesilaos, zaklinał żonę, by nie zwlekała i natychmiast poszła z nim; po upływie trzech godzin przebiła się sztyletem w jego objęciach. Inni twierdzą, że Akastos, ojciec Laodamii, zmusił ją do powtórnego zamążpójścia, ona jednak spędzała noce z posągiem Protesilaosa, aż pewnego dnia jakiś służący, który o świcie niósł jabłka ofiarne, dostrzegł przez szparę w drzwiach, że obejmuje, jak mu się zdawało, kochanka. Pobiegł i powiedział o tym Akastosowi, a ten wpadł do pokoju, odkrył prawdę i nie chcąc, by córka jego nadal dręczyła się próżną tęsknotą, kazał statuę spalić. Laodamia skoczyła w płomienie i zginęła.


Według innego przekazu Protesilaos przeżył wojnę trojańską i ruszył z powrotem do domu. Wiózł ze sobą wziętą do niewoli siostrę Priama, Ajtyllę. Po drodze wylądował na macedońskim półwyspie Pellene, ale kiedy zeszedł na brzeg w poszukiwaniu wody, Ajtylla namówiła pozostałe kobiety wzięte do niewoli, by spaliły okręty. Protesilaos musiał więc zostać na Pellene, gdzie założył miasto Skione. Jest to jednak błędna wersja, ponieważ Ajtylla, Astyoche i reszta niewiast podpaliły okręty w pobliżu italskiej rzeki Nevaethus, co znaczy „palenie okrętów”, a Protesilaos nie był wymieniany pośród tych, którzy wzięli je do niewoli.


Achilles był drugim Grekiem, który wylądował na trojańskim brzegu, tuż za nim xznaleźli się jego Myrmidonowie. Trafnym rzutem kamienia zabił Kyknosa, syna Posejdona, a wtedy szyki trojańskie się załamały, sami zaś Trojańczycy uciekli do miasta. Reszta Greków wylądowała wówczas i zdziesiątkowała uciekających w rozsypce Trojan. Według innej wersji Achilles, pamiętając o losie Protesilaosa, wylądował ostatni, ale skoczył z taką siłą, że w miejscu, gdzie stopy jego dotknęły ziemi, wytrysnęło źródło. Podobno w bitwie, która się wywiązała, Kyknos, odporny na zranienie, zdołał zabić setki Greków. Na próżno Achilles usiłował dosięgnąć go mieczem lub włócznią, wreszcie tak uporczywie zaczął walić go po twarzy rękojeścią miecza, że Kyknos się potknął, a wówczas Achilles przygniótł go kolanem i udusił rzemykami jego własnego hełmu. Posejdon jednak zamienił duszę Kyknosa w łabędzia, który odleciał. Grecy rozpoczęli wówczas oblężenie Troi i zaciągnęli swe okręty za częstokół.


Miastu było pisane, że nie padnie, jeśli Troilos doczeka dwudziestego roku życia. Niektórzy twierdzą, że Achilles zakochał się w nim, kiedy walczyli obok siebie. „Zabiję cię - powiedział mu - jeśli nie będziesz mi powolny!” Troilos skrył się w sanktuarium świątyni Apollina Tymbrajskiego, Achilles jednak nie zważając na gniew boga, dopadł go tam, a gdy nadal się opierał, ściął mu głowę. Stało się to w tym samym miejscu, w którym w przyszłości miał zginąć. Inni znowu utrzymują, że Achilles przeszył go włócznią, kiedy wyprowadzał konie na terenie świątyni, albo że skusił go, obiecując, iż podaruje mu gołębie, Troilos zmarł ze zgniecionymi żebrami i siną twarzą, tak bowiem niedźwiedzie były uściski Achillesa. Inni jeszcze twierdzą, że po śmierci Memnona Troilos, pragnąc go pomścić, urządził wypad z murów Troi, spotkał Achillesa i zginął z jego ręki, czy też, że dostał się do niewoli i został stracony na rozkaz Achillesa. Dodają, że Troilos będąc już wówczas mężczyzną w sile wieku, o smagłej cerze i długiej brodzie, nie mógł przecież pobudzić żądzy Achillesa. Bez względu na to, w jaki sposób Troilos zginął, nie ulega wątpliwości, że stało się to za sprawą Achillesa i że Trojanie opłakiwali go z nie mniejszym żalem niż Hektora.


Podobno Troilos kochał się w Bryzeidzie, pięknej córce Kalchasa, którą ojciec pozostawił w Troi. Ponieważ nie miała nic wspólnego z jego dezercją, traktowano ją uprzejmie. Kalchas wiedząc, że Troja musi paść, i obawiając się, że Bryzeida zostanie wzięta do niewoli, nakłonił Agamemnona, by poprosił o nią Priama. Wielkoduszny Priam wyraził zgodę i kilku jego synów odprowadziło Bryzeidę do obozu greckiego. Bryzeida przysięgła co prawda dozgonną wierność Troilosowi, ale wkrótce przeniosła swe uczucia na Diomedesa Argiwę, który zakochał się w niej bez pamięci i za każdym razem, gdy Troilos pojawiał się na polu bitwy, starał się go zabić.


Podczas jednego z nocnych wypadów Achilles wziął do niewoli Likaona, zaskoczywszy go w sadzie jego ojca, Priama, przy ścinaniu gałęzi drzewa figowego na poręcze do rydwanu. Patroklos zabrał Likaona na Lemnos i sprzedał go synowi Jazona, królowi Euneusowi, zaopatrującemu Greków w wino, za cenę fenickiej srebrnej czaszy. Wykupił go Eetion z Imbros, po czym Likaon wrócił do Troi po to tylko, by w dwanaście dni później zginąć z ręki Achillesa.



Teraz z kolei Achilles na czele oddziału ochotników ruszył, by pustoszyć wsie trojańskie. Na górze Idzie odciął Eneasza Dardańczyka od jego trzody, pognał go po lesistych zboczach i po zabiciu pastucha i syna Priama, Mestora, zabrał bydło i złupił miasto Lirnessos, w którym skrył się Eneasz. Mynes i Epistrofos, synowie króla Euenosa, zginęli w bitwie, ale Zeus pomógł Eneaszowi w ucieczce. Żona Mynesa, inna Bryzeida, córka Bryzeusa, została wzięta do niewoli, a ojciec jej się powiesił.


Chociaż Eneasz maczał palce w uprowadzeniu Heleny przez Parysa, przez pierwsze lata wojny zachował neutralną postawę. Jako syn Afrodyty i Anchizesa, wnuka Trosa, nie mógł zapomnieć lekceważenia okazanego mu przez kuzyna Priama. Ale prowokacyjny najazd Achillesa zmusił Dardańczyków do opowiedzenia się po stronie Trojan. Eneasz okazał się doświadczonym wojownikiem i nawet Achilles go nie lekceważył. Hektor był ręką Trojan, ale Eneasz ich duszą. Jego boska matka często pomagała mu podczas bitew. Razu pewnego, kiedy Diomedes rzutem kamienia złamał mu kość udową, uratowała go od śmierci, a kiedy Diomedes i ją zranił, przeszywając jej włócznią przegub ręki, Apollo wyniósł Eneasza z pola bitwy, a Leto i Artemida go wyleczyły. Innym razem uratował mu życie Posejdon, który, mimo że był wrogo usposobiony do Trojan, szanował wyroki przeznaczenia i wiedział, że królewski ród Eneasza będzie w przyszłości panował w Troi.


Achilles zdążył tymczasem zdobyć wiele miast, sojuszników Troi: Lesbos, Fokaję, Kolofon, Smyrnę, Klazomenaj, Kyme, Ajgialos, Tenos, Adramyttion, Dide, Endion, Linnajon, Kolonaj, Lirnessos, Antandros i kilka innych, w tym Teby Hypoplakijskie, gdzie rządził Kilikijczykami inny Eetion, ojciec Andromachy, żony Hektora, oraz jego towarzysz Podes. Achilles zabił Eetiona i siedmiu jego synów, ale nie ograbił zwłok; spalił je w pełnej zbroi, a wokół usypanego przezeń kopca nimfy górskie posadziły gaj wiązów. W niewoli znalazła się między innymi Astynome, czyli Chryzeida, córka Chryzesa, kapłana Apollina na wyspie Smintos. Niektórzy uważają, że Astynome była żoną Eetiona, inni twierdzą, że Chryzes wysłał ją do Lirnessos albo wyprawił na uroczystości ku czci Artemidy. Podczas podziału łupów Chryzeida przypadła Agamemnonowi, Bryzeida zaś Achillesowi. Z Teb Hypoplakijskich uprowadził również Achilles rączego konia Pegaza, którego zaprzągł do swego nieśmiertelnego zaprzęgu.


Wielki Ajas odpłynął na Chersonez Tracki, gdzie wziął do niewoli Polidorosa, brata przyrodniego Likaona - ich matką była Laotoe. W Teutranii zabił króla Teutrasa i zabrał wielkie łupy, między innymi księżniczkę Tekmesse, która została jego konkubiną.


Z nastaniem dziesiątego roku wojny Grecy zaprzestali grabienia wybrzeży Azji Mniejszej i skupili całe siły pod Troją. Trojanie ściągnęli przeciw nim swych sojuszników: Dardańczyków, którymi dowodził Eneasz i dwaj synowie Antenora, Kikonów z Tracji, Pajonów, Paflagończyków, Myzyjczyków, Fxygów, Majonów, Karyjczyków i Licyjczyków. Sarpedon, syn córki Bellerofonta, Laodamii, i Zeusa, prowadził Licyjczyków. A oto jego dzieje. Kiedy Izander, brat Laodamii, i Hippolochos walczyli o królestwo, postanowiono, że królem zostanie ten z nich, który przeszyje strzałą złoty pierścień umieszczony na piersiach dziecka. Każdy z nich zażądał, by wyznaczono dziecko drugiego, ale Laodamia zapobiegła temu, żeby się zabili wzajemnie, ofiarując swego syna Sarpedona, któremu zawieszono pierścień na szyi. Zdumieni jej wielkodusznością, obaj postanowili#zrezygnować z roszczeń do królestwa na rzecz Sarpedona, z którym obecnie rządził jako współkról Glaukos, syn Hippolochosa.


Agamemnon wysłał Odyseusza na wyprawę po prowiant do Tracji, a kiedy ten wrócił z pustymi rękami, Palamedes, syn Naupliosa, zarzucił mu lenistwo i tchórzostwo. „Nie moja w tym wina - wołał Odyseusz - że nie można było znaleźć zboża. Gdyby Agamemnon zamiast mnie wysłał ciebie, nie powiodłoby ci się lepiej”. Palamedes przyjął wyzwanie i natychmiast wyruszył w drogę, wracając po pewnym czasie z okrętem pełnym zboża.


Odyseusz, urażony, nie zaznał spokoju, póki nie znalazł sposobu zemszczenia się na Palamedesie. Zawiadomił Agamemnona, że bogowie ostrzegli go we śnie, iż szykuje się zdrada; należy przesunąć obóz na odległość dnia i nocy marszu. Agamemnon natychmiast wydał odpowiednie rozkazy, Odyseusz zaś potajemnie zakopał worek złota w miejscu, w którym stał namiot Palamedesa. Następnie zmusił frygijskiego jeńca, by napisał list, jakoby wysłany przez Priama do Palamedesa, następującej treści: „Przesłane złoto jest wynagrodzeniem, którego zażądałeś za wydanie greckiego obozu”. Odyseusz kazał jeńcowi zanieść list do Agamemnona i zabił go w ostatniej chwili, zanim zdążył pismo wręczyć. Następnego dnia, po powrocie armii na dawne miejsce, ktoś znalazł zwłoki jeńca, a list zaniósł do Agamemnona. Palamedes został oddany pod sąd polowy, a gdy z żarem zaprzeczał, jakoby otrzymał złoto od Priama czy od kogokolwiek innego, Odyseusz zaproponował, by przeszukać jego namiot. Znaleziona złoto i cała armia ukamienowała Palamedesa jako zdrajcę.


Niektórzy twierdzą, że w intrygę wmieszani byli Agamemnon, Odyseusz oraz Diomedes i że wspólnie podyktowali fałszywy list Frygijczykowi, po czym przekupili służącego, by ukrył list wraz ze złotem pod łóżkiem Palamedesa. Kiedy Palamedesa prowadzono na egzekucję, zawołał głośno: „Prawdo, która zginęłaś przede mną, opłakuję cię!”


Inni jeszcze opowiadają, że Odyseusz i Diomedes, udając, że znaleźli skarb w głębokiej studni, spuścili do środka Palamedesa na sznurze, po czym obrzucili go wielkimi kamieniami, albo że utopili go podczas wspólnej wyprawy na ryby. Jeszcze inni sądzą, że zabił go strzałą Parys. Nie ma nawet zgody co do tego, czy śmierć nastąpiła w Kolonaj Trojańskich, w Gerajstos czy na Tenedos; ma on jednak kaplicę herosa w pobliżu Metymny na Lesbos.


Palamedes zasłużył na wdzięczność swoich towarzyszy, ponieważ wynalazł kości do gry, którymi skracali sobie czas pod Troją. Pierwsze kości poświęcił w świątyni Tyche w Argos. Wszyscy jednak zazdrościli mu wielkiej mądrości, albowiem wynalazł poza tym latarnię morską, wagę, miarę, dysk, alfabet i kunszt rozstawiania wart.


Nauplios dowiedziawszy się o morderstwie, wyruszył pod Troję i zażądał zadośćuczynienia, Agamemnon jednak odmówił - był przecież wspólnikiem Odyseusza i cieszył się zaufaniem wszystkich greckich wodzów. Nauplios wrócił więc do Grecji z jedynym pozostałym przy życiu synem, Ojaksem, a wszystkim żonom morderców Palamedesa skłamał, mówiąc, że mężowie zamierzają przywieźć z Troi swe konkubiny, jako nowe królowe. Kilka nieszczęsnych niewiast popełniło samobójstwo, inne zdradziły swych mężów - na przykład Klitajmestra, żona Agamemnona, zdradziła go z Ajgistosem, Ajgialeja, żona Diomedesa, z Kometesem, synem Stenelosa, a Meda, żona Idomemeusa, z niejakim Leukosem.



Źródło:

• Robert Graves - Mity Greckie





Komentarze:


{Komentarze zostaną dodane wkrótce}




Jeśli masz trochę czasu i chciałbyś wesprzeć mnie w utrzymaniu strony CiekawaMitologia.pl, zapraszam do zrzutki:




Więcej:

Zeus

Zeus jest olimpijskim bogiem nieba i grzmotów, królem wszystkich innych bogów i ludzi, a zatem główną...

Posejdon

Posejdon jest gwałtownym i bezlitosnym bogiem morza. Jeden z Dwunastu Olimpijczyków, obawiał się...

Hefajstos

Hefajstos jest bogiem kowali i ognia. Nazywany „niebiańskim rzemieślnikiem”, był także związany z innymi zawodami...

Atena

Nazwa Ateny jest ściśle związana z nazwą miasta Ateny. Starożytni Grecy debatowali, czy otrzymała...

Artemida

Artemida jest olimpijską boginią polowania, księżyca i czystości; z czasem związała się również z porodem i...

Apollo

Apollo był bogiem wielu rzeczy, co czyni go jednym z ważniejszych bogów w mitologii greckiej. Był...

Tajemnice Piramidy Cheopsa

Budowniczowie wyrównali teren, a na jego środku umieścili potężny...

Czytaj dalej

Jowisz

Najwyższe bóstwo rzymskiej religii, potężny Jowisz był bogiem nieba i grzmotów, którego symbolami były dąb...

Neptun

Neptun był rzymskim bogiem wód i mórz, który kontrolował wiatry i burze. Znany również jako Neptunus Equester, był...

Ceres

Rzymska bogini płodności i rolnictwa, była patronką rolników i obrońcą plebejczyków. Była...

Westa

Bogini ogniska i domu, Westa była rzymskim bóstwem, które symbolizowało wiarę, rodzinę i porządek domowy...

Wenus

Wenus była rzymską boginią miłości, opieki matczynej, rozmnażania seksualnego i pożądania erotycznego...

Diana

Diana była rzymską boginią polowania, dziewiczej przyrody i zamieszkujących ją zwierząt. Unikając...

Struktura armii Rzymskiej

Armia rzymska dzieliła sie na dwa główne typy żołnierzy...

Czytaj dalej