Dwunasta praca Heraklesa: Pojmanie Cerbera


Ostatnia i najtrudniejsza praca Heraklesa polegała na przyprowadzeniu psa Cerbera z Tartaru. Zanim do niej przystąpił, udał się do Eleuzis, prosząc o dopuszczenie go do misteriów i pozwolenie noszenia wianka mirtowego. Dziś każdy Grek cieszący się dobrą reputacją może być wtajemniczony w misteria eleuzyjskie, ale ponieważ za czasów Heraklesa dopuszczano jedynie Ateńczyków, Tezeusz zaproponował, by herosa adoptował niejaki Pylios. Ów Pylios się zgodził i Herakles po oczyszczeniu się z zabójstwa centaurów - nikt bowiem z rękami splamionymi krwią nie mógł przyglądać się misteriom - został w należyty sposób wtajemniczony przez Muzajosa, syna Orfeusza; ojcem chrzestnym zaś został Tezeusz. Istniał jednak zakaz twórcy Wielkich Misteriów, Eumolposa, by żaden cudzoziemiec nie był do nich dopuszczany, Eleuzyjczycy więc nie chcąc odmówić prośbie Heraklesa, ale bynajmniej nie wolni od wątpliwości, czy adoptacja przez Pyliosa w pełni kwalifikuje go jako Ateńczyka, ustanowili dla niego Mniejsze Misteria; inni twierdzą, że Demeter osobiście uczciła go, ustanawiając przy tej okazji Mniejsze Misteria.


Co roku odbywają się oba rodzaje misteriów eleuzyjskich. Wielkie ku czci Demeter i Kory; oraz Mniejsze - jedynie ku czci Kory. Mniejsze Misteria, będące przygotowaniem do Wielkich, są ujętym w kształt dramatyczny przypomnieniem historii Dionizosa, którą odgrywają Eleuzyjczycy w Agraj nad rzeką Ilissos w miesiącu Antesterion. Głównym obrzędem jest ofiarowanie świni, którą wtajemniczeni wpierw kąpią w rzece Kantaros. Następnie oczyszcza ich kapłan noszący imię Hydranosa. Potem muszą czekać co najmniej rok, zanim będą mogli uczestniczyć w Wielkich Misteriach odbywających się w samym Eleuzis w miesiącu Boedromion; przed przystąpieniem do misteriów muszą również złożyć śluby zachowania tajemnicy, które przyjmuje mistagog. Do tej chwili nie wolno im chodzić do sanktuarium Demeter i przez cały czas trwania uroczystości czekają w westybulu.


Tak więc oczyszczony i przygotowany zstąpił Herakles do Tartaru z lakońskiego Tajnaronu lub też, jak twierdzą niektórzy, z Półwyspu Acheruzyjskiego w pobliżu Heraklei nad Morzem Czarnym. Dotąd pokazują tam na wielkiej głębokości ślady jego stóp. Prowadzili go Atena i Hermes, albowiem Atena zawsze śpieszyła ze słowami pociechy, gdy wyczerpany pracami i zrozpaczony zwracał się do Zeusa. Charon, przerażony groźną miną Heraklesa, przewiózł go bez słowa przez rzekę Styks; za to naruszenie przepisów ukarał go Hades, zakuwając w kajdany na cały rok. Kiedy Herakles wyszedł z chybotliwej łodzi na brzeg, wszystkie duchy uciekły z wyjątkiem Meleagra i Gorgony Meduzy. Na jej widok Herakles wyciągnął miecz, ale Hermes uspokoił go, przypominając, że jest ona tylko widmem; a kiedy wycelował strzałę w Meleagra noszącego lśniącą zbroję, ten roześmiał się, mówiąc:
- Możesz się nie bać zmarłych!
Przez chwilę gawędzili przyjaźnie i Herakles w końcu obiecał, że poślubi Dejanirę, siostrę Meleagra.


W pobliżu bram Tartaru spotkał Herakles swych przyjaciół, Tezeusza i Pejritoosa, przykutych do krzeseł tortur. Uwolnił Tezeusza, ale musiał pozostawić Pejritoosa. Następnie odsunął kamień, pod którym Demeter uwięziła Askalafosa, po czym, chcąc sprawić przyjemność duchom ofiarą świeżej krwi, zarżnął jedną sztukę z trzody Hadesa. Pasterz, który trzody pilnował, Menojtes, względnie Menojtios, syn Keutonymosa, wyzwał go na zapasy; ale Herakles chwycił go wpół i zgniótł mu żebra. Wtedy Persefona, która wyszła ze swego pałacu i powitała Heraklesa jak brata, wstawiła się za Menojtesem, prosząc, by darował mu życie.


Kiedy Herakles zażądał Cerbera, Hades stojąc u boku swej żony, odpowiedział ponuro:
- Twój będzie, jeśli tylko potrafisz go ujarzmić bez użycia pałki i strzał.
Herakles znalazł psa przykutego do bram Acherontu i śmiało chwycił go za gardło - z którego wyrastały trzy głowy, każda otoczona grzywą z węży. Kolczasty ogon się uniósł, by wymierzyć cios, Herakles jednak, pod ochroną lwiej skóry, nie puszczał Cerbera, dopóki ten nie zaczął się dławić i się nie poddał.


Wracając z Tartaru, Herakles splótł sobie wieniec z drzewa, które Hades posadził na Polach Elizejskich jako pamiątkę po swej kochance, pięknej nimfie Leuke. Zewnętrzne liście wieńca zachowały kolor czarny, jest to bowiem kolor Świata Podziemnego, natomiast te, które dotykały czoła Heraklgsa, wyblakły i stały się srebrzystobiałe od jego chwalebnego potu. Dlatego poświęcona mu jest biała topola, czyli osika, a jej kolory oznaczają, że, trudził się w obu światach.



Dzięki pomocy Ateny raz jeszcze przebył Herakles bezpiecznie rzekę Styks, po czym na wpół wlokąc, na wpół niosąc Cerbera, wyprowadził go z przepaści w pobliżu Trojzeny, przez którą wiódł Dionizos swą matkę Semele. W świątyni Artemidy Zbawicielki wybudowanej przez Tezeusza nad tą przepaścią stoją obecnie ołtarze poświęcone mocom piekielnym. W Trojzenie zaś, przed dawnym pałacem Hippolitosa, pokazują źródło odkryte przez Heraklesa i nazwane jego imieniem.


Według innej wersji Herakles wywlókł Cerbera zakutego w diamentowe łańcuchy przez podziemną ścieżkę prowadzącą do mrocznej pieczary w mieście Akone w pobliżu Mariandyne nad Morzem Czarnym. Cerber stawiał opór, odwracając oczy od światła słonecznego, szczekał zajadle wszystkimi trzema pyskami, a ze ślin# jego, która spadła na zielone pola, wyrosła trująca roślina tojad, zwana również hekateis, ponieważ Hekate pierwsza jej użyła. W jeszcze innej wersji Herakles wrócił na powierzchnię ziemi przez Tajnaron słynące z przypominającej jaskinię świątyni, przed którą stoi posąg Posejdona. Jeśli jednak prowadziła tędy kiedyś droga do świata Podziemnego, to od tego czasu została już zatarasowana. Wreszcie niektórzy utrzymują, że Herakles wyszedł przez sanktuarium Zeusa Lafystyjskigo na górze Lafystios, gdzie stoi posąg jasnookiego Heraklesa.


Wszyscy jednak zgodni są co do tego, że kiedy Herakles przyprowadził Cerbera do Myken, Eurysteus, który właśnie składał ofiary, wręczył Heraklesowi porcję przeznaczoną dla niewolnika, zachowując najlepsze kąski dla swoich rodaków. Herakles dał wyraz swemu niezadowoleniu, zabijając trzech synów Eurysteusa: Perimedesa, Eurybiosa i Euzypylosa.


Poza tojadem odkrył jeszcze Herakles następujące rośliny lekarskie leczące wszelkie choroby: ziele herakleon, czyli „dzikie origanum”, syderyjskie herakleon na cienkiej łodydze o czerwonym kwiecie i liściach podobnych do kolendra, rosnące nad rzekami i jeziorami i stanowiące znakomity lek na wszelkie rany zadane żelazem; oraz ziele hyoskyamos, czyli lulek czarny, wywołujący zawroty głowy i obłęd. Herakleon nimfajskie o korzeniach w kształcie pałki otrzymało swą nazwę od pewnej nimfy, którą Herakles porzucił i która umarła z zazdrości; pozbawia ono mężczyzn potencji na dwanaście dni.



Źródło:

• Robert Graves - Mity Greckie





Komentarze:


{Komentarze zostaną dodane wkrótce}




Jeśli masz trochę czasu i chciałbyś wesprzeć mnie w utrzymaniu strony CiekawaMitologia.pl, zapraszam do zrzutki:




Więcej:

Zeus

Zeus jest olimpijskim bogiem nieba i grzmotów, królem wszystkich innych bogów i ludzi, a zatem główną...

Posejdon

Posejdon jest gwałtownym i bezlitosnym bogiem morza. Jeden z Dwunastu Olimpijczyków, obawiał się...

Hefajstos

Hefajstos jest bogiem kowali i ognia. Nazywany „niebiańskim rzemieślnikiem”, był także związany z innymi zawodami...

Atena

Nazwa Ateny jest ściśle związana z nazwą miasta Ateny. Starożytni Grecy debatowali, czy otrzymała...

Artemida

Artemida jest olimpijską boginią polowania, księżyca i czystości; z czasem związała się również z porodem i...

Apollo

Apollo był bogiem wielu rzeczy, co czyni go jednym z ważniejszych bogów w mitologii greckiej. Był...

Tajemnice Piramidy Cheopsa

Budowniczowie wyrównali teren, a na jego środku umieścili potężny...

Czytaj dalej

Jowisz

Najwyższe bóstwo rzymskiej religii, potężny Jowisz był bogiem nieba i grzmotów, którego symbolami były dąb...

Neptun

Neptun był rzymskim bogiem wód i mórz, który kontrolował wiatry i burze. Znany również jako Neptunus Equester, był...

Ceres

Rzymska bogini płodności i rolnictwa, była patronką rolników i obrońcą plebejczyków. Była...

Westa

Bogini ogniska i domu, Westa była rzymskim bóstwem, które symbolizowało wiarę, rodzinę i porządek domowy...

Wenus

Wenus była rzymską boginią miłości, opieki matczynej, rozmnażania seksualnego i pożądania erotycznego...

Diana

Diana była rzymską boginią polowania, dziewiczej przyrody i zamieszkujących ją zwierząt. Unikając...

Struktura armii Rzymskiej

Armia rzymska dzieliła sie na dwa główne typy żołnierzy...

Czytaj dalej