Jak świętowano Sylwestra i Nowy rok w starożytności?


W dzisiejszych czasach początek nowego roku witamy 1 stycznia, tańcząc, pijąc szampana i oglądając fajerwerki. Ale nasz cywilizacja świętowała już od tysięcy lat. Pierwsze odnotowane święto odbyło się około 4000 lat temu w Babilonii. Jednak w zależności od terenów ludzie świętowali w innym czasie i inaczej. I w tym artykule spróbuje wgłębić się w ten temat.


Babilońskie święto Akitu


Dla Babilończyków starożytnej Mezopotamii pierwszy nów po wiosennej równonocy zwiastował przyjście nowego roku i odrodzenie przyrody. Organizowali w ten czas jedenastodniowe święto Akitu (ściśle związane z religią), którego nazwa pochodzi od sumeryjskiego słowa oznaczającego jęczmień (w wiosnę ścinano tę roślinę). Podczas każdego dnia odbywały się inne rytuały, które miały symbolizować oczyszczenie i odtworzenie świata przez bogów. Miały także przedstawiać zwycięstwo nad siłami chaosu.


    Takimi rytuałami mogły być na przykład:
  • - odmawianie modlitw
  • - składanie ofiar
  • - procesja z posągami bóstw
  • - recytacja eposu o stworzeniu świata
  • - wróżby i przepowiednie, które miały wyznaczać los kraju w nadchodzącym roku


Rzeźba Afrodyty, przedstawiająca półnagą kobiete

Babilończycy czcili także w to święto boga nieba Marduka. Jeden z najciekawszych aspektów związany jest właśnie z tym bogiem. W tej tradycji król stawał przed posągiem Marduka, pozbawiony królewskich regaliów i zmuszano go do przysięgnięcia, że będzie prowadził miasto z honorem. Następnie arcykapłan uderzał monarchę i ciągnął go za uszy w celu, wywołania płaczu. Gdy królewskie łzy wypłynęły z oczu, był to znak od Marduka, że jest zadowolony i przedłuża panowanie króla. Mówi się, że monarchia wykorzystywała tę ceremonię do potwierdzenia boskiej władzy króla nad swoim ludem.


Święto Janusa w starożytnym Rzymie


To chyba jedyne święto które tak wpłynęło na dzisiejszą datę nowego roku. Na początku jednak przyjście nowego roku obchodzono 15 marca (tzw. idy marcowe). W ten czas swoje urzędy obejmowali konsulowie (najważniejsi urzędnicy państwa). To bazując na ich kadencji, liczono upływające lata. W 153 roku pne. nastąpiła zmiana urzędowania konsulów, którzy mianowani byli odtąd dnia 1 stycznia. Lecz dopiero gdy Juliusz Cezar wprowadził reformę kalendarza, 1 dzień roku ustalono na 1 stycznia.


Nazwa miesiąca „styczeń” - „Ianuarius” - pochodzi od starorzymskiego boga Janusa. Był postacią bardzo symboliczną - posiadał dwie głowy, z których jedna patrzyła na mijający rok a druga na nadchodzący.


Rzeźba Afrodyty, przedstawiająca półnagą kobiete

Rzymianie obchodzili to święto bardzo radośnie, gdyż uważali, że w zależności jak spędzą ten dzień, taki będzie cały rok. Obdarowywano się też wtedy prezentami lub słodkościami (np. miodem czy figami) by ten rok był tak samo słodki. Uroczystością towarzyszyły także różne wróżby i zabobony.



Wepet Renpet w starożytnym Egipcie


Kultura starożytnego Egiptu była ściśle związana z wylewami Nilu, więc jak się domyślasz, Nowy Rok obchodzono tuż przed wylewem Nilu i w dzień pokazania się na nocnym niebie Syriusza - najjaśniejszej gwiazdy. Odprawiano wtedy święto zwane Wepet Renpet, co oznacza „otwarcie roku”.


Rzeźba Afrodyty, przedstawiająca półnagą kobiete

Festiwal przepełniony był różnymi specjalnymi rytuałami i zabawami. Dla niektórych ludzi była to wymówka, aby się upić. Radowano się wtedy, ale także Egipcjan nękała niepewność. Dlaczego? Jak wiadomo dzięki wylewom Nilu (które swoim mułem użyźniały ziemie) roślinność mogła rosnąć i utrzymać cały lud. Ale gdy wylew byłby za mały, ludność przez cały rok musiałaby żyć w głodzie.


Chiński nowy rok


Ta tradycja to jedna z najstarszych obchodzonych do dzisiaj, ponieważ powstała ponad 3000 lat temu. Na początku miało ono uczcić nadejście początku wiosennego sadzenia, ale później zostało związane z mitami i legendami. Uroczystości tradycyjnie trwają 15 dni. Ludzie w ten czas spędzają z rodziną, sprzątając domy, aby pozbyć się pecha i spłacają stare długi, aby zakończyć sprawy z zeszłego roku. Na zachętę do pomyślnego początku roku, dekorują również drzwi zwojami papieru i zbierają się z krewnymi na ucztę.


Ponieważ chiński Nowy Rok nadal opiera się na kalendarzu księżycowym z drugiego tysiąclecia pne, święto to zazwyczaj przypada pod koniec stycznia lub na początku lutego, w drugi nów po przesileniu zimowym. Każdy rok jest związany z jednym z 12 zwierząt zodiakalnych: szczurem, wołem, tygrysem, królikiem, smokiem, wężem, koniem, kozą, małpą, kogutem, psem i świnią.


Rzeźba Afrodyty, przedstawiająca półnagą kobiete

Najpopularniejszą opowieścią związaną z nadejściem nowego roku był mit o krwiożerczym stworze zwanym Nian (co znaczy dziś „rok”). Polował on każdego nowego roku na wioski i aby go wystraszyć ludzie zaczęli dekorować swoje domy czerwonymi ozdobami, palić bambus i wydawać głośne dźwięki. Sposób ten zadziałał i został włączony do uroczystości.


Nowruz


Nowruz (lub „Nowy Dzień”) nadal obchodzony jest w Iranie i innych częściach Bliskiego Wschodu i Azji, jednak jego korzenie sięgają daleko do starożytności. Przypada w marcu lub w pobliżu wiosennej równonocy i uważa się, że powstał on we współczesnym Iranie jako część religii zaratusztriańskiej. Oficjalne wzmianki o tym święcie pojawiają się dopiero w II wieku, ale historycy twierdzą, że początki tej tradycji przypadają przynajmniej na VI wiek pne.


Rzeźba Afrodyty, przedstawiająca półnagą kobiete

„Perski Nowy Rok” trwał 13 dni, w których trakcie monarchowie urządzali wystawne bankiety i rozdawali prezenty. Inne tradycje obejmowały uczty, wymianę prezentów z członkami rodziny i sąsiadami, rozpalanie ognisk, barwienie jajek i spryskiwanie wodą symbolizującą stworzenie. Najciekawszy rytuał był ten z wybieraniem „władcy nowruzińskiego”, czyli zwykłego człowieka, które przez kilka dni udawał króla, po czym na koniec festiwalu zostawał „zdetronizowany”.


Szczodre Gody u Słowian


Słowiańskim odpowiednikiem dzisiejszego sylwestra są Szczodre Gody lub inaczej Święto Godowe. Odbywało się one wraz z rozpoczęciem wiosny. Ludzie w ten czas mieli okazje na poznanie swojej przyszłości. Było to święto przepełnione magią i przepowiedniami więc bogiem czczonym w to święto był Weles - opiekun poszukujących wiedzy i uprawiających magię.


Rzeźba Afrodyty, przedstawiająca półnagą kobiete

Wierzono także że w te dni na ziemie schodzą dusze zmarłych i przy kolacji pozostawiano wolne miejsce dla zmarłego. Inną tradycją jest np. dawaniem pod stół siana. Słowianie także przepowiadali pogodę na każdy miesiąc, patrząc na pierwsze 12 dni.




Jeśli masz trochę czasu i chciałbyś wesprzeć mnie w utrzymaniu strony CiekawaMitologia.pl, zapraszam do zrzutki:




Więcej:

Zeus

Zeus jest olimpijskim bogiem nieba i grzmotów, królem wszystkich innych bogów i ludzi, a zatem główną...

Posejdon

Posejdon jest gwałtownym i bezlitosnym bogiem morza. Jeden z Dwunastu Olimpijczyków, obawiał się...

Hefajstos

Hefajstos jest bogiem kowali i ognia. Nazywany „niebiańskim rzemieślnikiem”, był także związany z innymi zawodami...

Atena

Nazwa Ateny jest ściśle związana z nazwą miasta Ateny. Starożytni Grecy debatowali, czy otrzymała...

Artemida

Artemida jest olimpijską boginią polowania, księżyca i czystości; z czasem związała się również z porodem i...

Apollo

Apollo był bogiem wielu rzeczy, co czyni go jednym z ważniejszych bogów w mitologii greckiej. Był...

Tajemnice Piramidy Cheopsa

Budowniczowie wyrównali teren, a na jego środku umieścili potężny...

Czytaj dalej

Jowisz

Najwyższe bóstwo rzymskiej religii, potężny Jowisz był bogiem nieba i grzmotów, którego symbolami były dąb...

Neptun

Neptun był rzymskim bogiem wód i mórz, który kontrolował wiatry i burze. Znany również jako Neptunus Equester, był...

Ceres

Rzymska bogini płodności i rolnictwa, była patronką rolników i obrońcą plebejczyków. Była...

Westa

Bogini ogniska i domu, Westa była rzymskim bóstwem, które symbolizowało wiarę, rodzinę i porządek domowy...

Wenus

Wenus była rzymską boginią miłości, opieki matczynej, rozmnażania seksualnego i pożądania erotycznego...

Diana

Diana była rzymską boginią polowania, dziewiczej przyrody i zamieszkujących ją zwierząt. Unikając...

Struktura armii Rzymskiej

Armia rzymska dzieliła sie na dwa główne typy żołnierzy...

Czytaj dalej